Chỉ trong vài năm gần đây, các từ khóa như ' Du học Hàn Quốc',' Xuất khẩu lao động Nhật Bản', ' Định cư Canada', liên tục nằm trong nhóm tìm kiếm nhiều trên các nền tảng trực tiếp. Song song đó, hàng trăm nghìn lao động Việt Nam mỗi năm lựa chọn làm việc ở nước ngoài. Điều này đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: Liệu thị trường lao động Việt Nam đang dần mất đi sức hấp dẫn đối với chín nguồn nhân lực của mình?"
 |
| Du Học Và Xuất Khẩu Lao Động Có Phải Là Một Cuộc Chảy Máu Chất Xám Vì Đồng Tiền |
Làn sóng rời đi của người trẻ
Những năm gần đây, Nhiều hơn người trẻ Việt Nam lựa chọn du học, làm việc tại nước ngoài hoặc tham gia các chương trình xuất khẩu lao động. So với trước đây là lựa chọn của một bộ phận nhỏ có điều kiện kinh tế hoặc trình độ chuyên môn cao, thì nay xu hướng này đã lan rộng đến cả lao động phổ thông, sinh viên mới tốt nghiệp và những người đã có việc làm ổn định trong nước.
Nhìn vào các nhà máy tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan hay các trường đại học ở Úc, Canada, Châu Âu, sự xuất hiện của Người Việt ngày càng nhiều hơn so với những thập kỷ trước. Điều đáng chú ý là động lực lớn nhất phía sau những quyết định này không hẳn là khát vọng khám phá thế giới, mà đơn giản là bài toán thu nhập.
Một lao động phổ thông tại Nhật Bản hay Đài Loan có thể kiếm được mức lương gấp nhiều lần so với công việc tương đương tại Việt Nam. Một kỹ sư công nghệ thông tin làm việc ở nước ngoài có thể nhận mức thu nhập mà trong nước phải mất nhiều năm mới đạt được. Khoảng cách thu nhập ấy đang tạo ra một lực hút mạnh mẽ đối với nguồn nhân lực trẻ.
Khi đồng tiền trở thành yếu tố quyết định
Không ai phủ nhận rằng tiền lương là thước đo phản án giá trị lao động. Khi một người nhận thấy công sức, thời gian và trình dộ của mình được trả giá cao hơn ở nơi khác, việc họ lựa chọn dịch chuyển nơi làm việc là điều hoàn toàn hợp lý.
Việc không nằm ở người lao động muốn kiếm nhiều tiền hơn, mà nằm ở câu hỏi: vì sao thị trường lao động trong nước ngày càng khó giữ chân được họ ?
Ở nhiều ngành nghề, mức tăng năng suất lao động chưa đi kèm với mức tăng thu nhập tương ứng. Giá nhà ở, chi phí sinh hoạt, giáo dục và y tế liên tục tăng, trong khi tốc độ cải thiện thu nhập của nhiều nhóm lao động lại chậm hơn.
Điều này khiến nhiều người trẻ cảm thấy tương lai tài chính của mình sẽ sáng sủa hơn nếu làm việc ở nước ngoài.
Trong bối cảnh đó, quyết định xuất ngoại không chỉ là lựa chọn nghề nghiệp mà còn là chiến lược kinh tế của cả gia đình.
Chảy máu chất xám hay dịch chuyển nguồn lực ?
Khái niệm " Chảy máu chất xám" thường được dùng để mô tả việc những người có trình độ cao rời bỏ đất nước, mang theo tri thức và năng lực đóng góp cho nền kinh tế khác.
Tuy nhiên, thực tế hiện nay phức tạp hơn.
Không phải tất cả những người ra nước ngoài đều ở lại vĩnh viễn. Nhiều du học sinh quay trở về với kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm quốc tế. Nhiều du học sinh quay trở về với kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm quốc tế. Nhiều lao động xuất khẩu sau vài năm tích lũy vốn đã trở về mở doanh nghiệp hoặc đầu tư sản xuất.
Vì vậy, vấn đề không phải là người Việt đi ra thế giới, mà là liệu Việt Nam có đủ sức hấp dẫn để họ quay trở lại không.
Nếu người lao động xem việc ra nước ngoài là bước đệm để phát triển rồi trở về, đó có thể là quá trình tích lũy nguồn lực quốc gia. Nhưng nếu ngày càng nhiều người coi việc rời đi là lựa chọn lâu dài vì không nhìn thấy cơ hội trong nước, khi đó nguy cơ chảy máu chất xám mới thật sự xuất hiện.
Cuộc cạnh tranh còn diễn ra trong biên giới quốc gia
Trước đây, doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu cạnh tranh với nhau để tuyển dụng nhân sự. Ngày nay, họ phải cạnh tranh với cả thị trường lao động toàn cầu.
Một kỹ sư tại TP. HCM có thể làm việc từ xa cho công ty nước ngoài. Một điều dưỡng có thể sang Nhật Bản. Một sinh viên giỏi có thể nhận học bổng và định cư tại Canada. Điều đó có nghĩa là động Việt Nam không còn bị giới hạn bởi địa lý.
Trong bối cảnh ấy, việc giữ chân nhân lực không thể chỉ dựa vào lòng yêu nước hay sự gắn bó quê hương. Người lao động sẽ cân nhắc giữa thu nhập, môi trường làm việc, cơ hội phát triển nghề nghiệp và chất lượng cuộc sống.
Nơi nào đáp ừng tốt hơn những yếu tố đó sẽ thu hút được nguồn nhân lực.
Việt Nam cần làm gì?
Việc chuyển dịch xu hướng lao động trong thời đại toàn cầu hóa là điều không một quốc gia nào có thể ngăn cản. Điều quan trọng là tạo ra một môi trường đủ hấp dẫn để người tài muốn ở lại hoặc quay trở về.
Điều này đòi hỏi nhiều giải pháp đồng bộ:
1. Nâng cao năng suất lao động để tạo dư địa tăng lương
2. Xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp và minh bạch
3. Tạo cơ hội thăng tiến dựa trên năng lực
4. Hỗ trợ khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo
5. Cải thiện chất lượng sống tại các dô thị và địa phương.
Khi người lao động cảm thấy tương lai của họ có thể được xây dựng ngay trên quê hương mình, sức hút của những cơ hội bên ngoài sẽ giảm đi đáng kể.
Lời kết
Du học và xuất khẩu lao động không phải là vấn đề. Thậm chí, đó là cơ hội để người Việt tiếp cận tri thức, công nghệ và nguồn vố, tư liệu thế giới. Nếu biết tận dụng cơ hội
Điều đáng ngẫm là lý do khiến ngày càng nhiều người chọn ra đi. Nếu động lực chủ yếu xuất phát từ khoảng cách thu nhập và cơ hội phát triển, thì câu chuyện không nằm ở quyết định của người lao động mà nằm ở sức hấp dẫn của thị trường lao động trong nước.
Một quốc gia mạnh không phải là quốc gia giữ chân người dân bằng rào cản, mà là quốc gia khiến người dân tự nguyện ở lại vì họ nhìn thấy tương lai của mình ở đó.
Tuy nhiên, không phải câu chuyện ra nước ngoài đều là màu hồng. Nhiều lao động phải đối mặt với áp lực công việc lớn, rào cản ngôn ngữ làm tăng nỗi nhớ quê hương, chi phí sinh hoạt cao và sự khác biệt văn hóa. Một số trường hợp còn gặp rủi ro về hợp đồng lao động hoặc điều kiện làm việc không như kỳ vọng. Vì vậy, việc ra nước ngoài không phải là " lối tắt làm giàu" mà là một sự lựa chọn cần được cân nhắc kỹ lưỡng.
Author: Nguyễn Công Dương
Nguồn tham khảo: Internet